Een bende in de bloeiende heide

Deze reportage dank ik aan iemand die er zelf niet bij was. Laura ken ik van de middelbare school en ze is altijd enthousiast geweest over wat ik doe; toen haar nicht een fotograaf zocht voor de hele familie, gaf zij mijn gegevens door. Zo stond ik op een namiddag in augustus op de Kesselse heide, met acht mensen en drie generaties, in de weken dat de heide paars staat.

Acht tegelijk

Een reportage met acht mensen is een ander vak dan een met drie. Je moet iedereen tegelijk in beeld krijgen, en dan is er altijd wel iemand die net wegkijkt of net moet niezen.

Wat mij betreft doe je die groepsfoto's dan ook meteen, aan het begin, als iedereen nog fris is. Daarna mag het los. En bij deze familie ging het meteen los.

Eerst elk gezin apart

Daarna gaat het per gezin. Dat is het praktische deel van zo'n namiddag: iedereen komt om beurt onder de grote eik, de rest kijkt toe vanaf de zijlijn en roept er dingen bij.

Dat roepen vanaf de zijlijn is trouwens het halve werk. Ik hoef bij zo'n familie zelden zelf een grap te maken; er staan er altijd vier klaar die het beter kunnen.

De jongste had de slappe lach

De jongste van de bende had er duidelijk zin in. Hij lachte de hele namiddag, met open mond en zijn ogen dicht, om dingen die alleen hijzelf grappig vond.

Hij vond ook een stok, en een stok is bij die leeftijd een bezit. Die ging overal mee naartoe, ook toen we hem eigenlijk even zonder wilden fotograferen. Op het laatst stond hij ermee tussen de eikenbladeren te loeren of iemand hem kwam halen.

En dan even stil

Tussen al dat lawaai door heb ik iedereen ook apart gezet, want dat is waarom mensen zo'n reportage boeken. Annelies met haar dochter onder de eik, en even later Tom met haar op de arm.

Dat contrast is wat een familiereportage maakt. De ene minuut vliegt er iemand door de lucht, de volgende zit er een moeder met haar dochter in het gras alsof er verder niemand is.

Opgetild

Jeroen besloot ergens halverwege dat Ine opgetild moest worden. Dat gebeurde zonder aankondiging, midden in de bloeiende heide, en het geluid dat daarop volgde had je aan de andere kant van het veld nog gehoord.

Dat is precies waar ik op wacht bij zo'n reportage. Niet op de mooie houding, maar op het moment waarop iemand iets doet en de rest daarop reageert.

Handen vast, en trekken

Dat optillen bleef trouwens nog even duren. Daarna kwam er een spelletje dat ik nergens anders zo heb gezien: elkaars handen vastpakken en dan allebei naar achteren hangen, tot een van de twee het begeeft.

Toen dat uitgewoed was, zijn ze gewoon in de heide gaan zitten. Dat laatste beeld is het rustigste van hun hele reeks, en het staat er precies daarom in.

En toen deden de ouders het ook

Wat volgde was het beste van de dag. Ingrid en Dirk keken even naar wat hun kinderen aan het uitvoeren waren, en deden het gewoon na. Zelfde spel, zelfde gezichten, alleen een generatie later.

Op dat soort momenten hoef je als fotograaf niets meer te doen dan blijven staan en niet in de weg lopen.

Gehurkt tussen de heide

Ook zij kregen hun eigen beelden, gehurkt tussen het paars, met de heide die op die hoogte tot aan hun schouders komt. Van alle plekken waar ik in augustus sta, is dit er een waar het decor het werk doet.

En dan met z'n allen aangelopen

De klassieker bij een grote familie: iedereen op een rij, handen vast, en dan naar mij toe komen lopen. Dat klinkt als een cliché en dat is het ook, maar er is een reden waarom het blijft werken.

Je kan namelijk niet tegelijk lopen, elkaars hand vasthouden en aan je gezicht denken. Wat je dan krijgt is acht mensen die er precies uitzien zoals ze zijn.

Broer en zus, zonder toezicht

Ergens staat een omgevallen boom met takken die alle kanten op steken, en die was binnen de minuut ingenomen. De twee kinderen hebben daar een tijd zitten klauteren zonder zich iets van de rest aan te trekken.

Ik ben op afstand gebleven en heb ze laten doen. Dit zijn de beelden die hun ouders over tien jaar willen terugzien: niet de opgestelde, maar deze.

Nog een keer onder de eik

Ine en Jeroen kwamen daarna nog eens onder diezelfde boom terecht, en dat licht van laat in de namiddag zakte precies goed door de takken.

Aan de hand van opa en oma

De kinderen kregen ook hun beurt met Ingrid en Dirk. Vier mensen naast elkaar, handen vast, en dan gewoon naar mij toe komen lopen.

Dat is de simpelste opdracht die er bestaat en ze werkt altijd. Zeker als de kleinste halverwege besluit dat het sneller moet, en de rest mee moet.

En dan de kleindochter erbij

Even later stond hun kleindochter tussen hen in, opgetild, met een gezicht alsof ze net iets had gewonnen. Dat is dan weer het voordeel van drie generaties op één veld: de kleinkinderen gaan van hand tot hand.

En toen ze weer weg was, bleef dat gezicht bij opa nog even hangen. Dat is het beeld dat ik van deze twee het liefst zie.

Annelies en Tom

En dan die twee, op het einde, toen het rustiger werd. Annelies is de nicht van Laura, en zo is deze hele namiddag er dus gekomen.

Dat maakt het begin van zo'n reportage anders: je komt binnen met een naam die je allebei kent. Al is dat maar even, want zodra je door de zoeker kijkt is het gewoon werk: waar staat de zon, waar staat de achtergrond, en wanneer kijken ze elkaar aan zonder dat ik het vraag.

Op het einde heb ik gevraagd of iedereen nog één keer de armen in de lucht wilde gooien. Dat was, achteraf bekeken, een overbodige vraag: die armen gingen die hele namiddag al de lucht in.

Zo'n reportage levert honderden beelden op, maar wat je je ervan herinnert is het geluid. Acht mensen die elkaar al hun hele leven kennen, in een veld waar verder niemand komt.